To nie były zwykłe działania – to tytaniczna praca wykonana ramię w ramię przez praktyków i pasjonatów opieki nad rodzimą przyrodą.

Dlaczego to wsiedlenie miało tak kluczowe znaczenie?

• Ochrona genetyczna: Wprowadzenie nowych osobników wnosi do lokalnej populacji bezcenną „świeżą krew”. Zasilenie środowiska nowymi ptakami skutecznie hamuje chów wsobny w małych, lokalnych stadkach, dzięki czemu kolejne pokolenia kuropatw będą znacznie zdrowsze, silniejsze i odporniejsze.
• Przemyślane i przygotowane siedliska: Sukces akcji wsiedleniowej zależy od warunków, jakie ptaki zastaną w terenie. Koleżanki i koledzy z KŁ „Szarak” nr 83 odwalili ogromną robotę – przygotowali odpowiednią bazę żerową, podsypy oraz zadbali o aktywną redukcję drapieżników i inwazyjnych gatunków obcych.

Dziękujemy wszystkim zaangażowanym za serce, czas i pot włożony w ochronę różnorodności biologicznej naszych pól. Razem tworzymy realną zmianę!

Działamy dalej – śledźcie naszą stronę, aby być na bieżąco z kolejnymi projektami w terenie!

1. FUNDACJA HODOWLI I REINTRODUKCJI ZWIERZĄT DZIKO ŻYJĄCYCH w 2025 r. otrzymała darowizny w kwocie ogółem 125 350,00 zł, w tym 125 000,00 zł od osób prawnych.

2. Wykaz darowizn otrzymanych przez FUNDACJA HODOWLI I REINTRODUKCJI ZWIERZĄT DZIKO ŻYJĄCYCH od osób prawnych, których jednorazowa wartość przekroczyła kwotę 15 000,00 PLN, lub których suma wartości otrzymanych od jednego darczyńcy w roku 2025 przekroczyła 35 000,00 PLN

Współczesna ochrona a tradycja: W wywiadzie odnajdziemy przykłady wspaniałych inicjatyw łączących świat przyrody z tradycją, takich jak ośrodek w Napromku, który łączy opiekę nad zwierzętami z edukacją poprzez żywe szopki. Profesor zauważa, że:

• Przyroda to dar: Choinka pochodząca z lasu jest postrzegana jako dar Ziemi, podniesiony do rangi mistycznej.
• Potrzeba kontemplacji: Aby dostrzec piękno w gałązce jodłowej czy locie ptaka, musimy na chwilę zwolnić i wyjść poza zgiełk codzienności.
• Odpowiedzialność: Biblia i nauka współbrzmią w kwestii „właściwego zarządzania” przyrodą, co wyklucza jej nieograniczone władanie i dewastację.

Jako Fundacja, wspierająca reintrodukcję i ochronę dzikich zwierząt, w pełni podpisujemy się pod słowami Profesora: „Im bardziej zgłębiamy dobro i urok przyrody, tym przybliżamy się do pełniejszego rozumienia istoty życia”.

Ochrona przyrody nie może dziś ograniczać się wyłącznie do kontroli liczebności populacji zwierzyny łownej. Coraz bardziej potrzebne staje się podejście kompleksowe, które łączy troskę o zwierzęta z dbałością o ich środowisko.

Łowiectwo „siedliskowe”

Odpowiedzią na te wyzwania jest tzw. łowiectwo „siedliskowe” – czyli takie, które uwzględnia złożoność ekosystemów i rolę człowieka jako odpowiedzialnego gospodarza. W przeszłości myślistwo postrzegane było głównie jako forma tradycji i rekreacji, skoncentrowanej na użytkowaniu zwierzyny…

Jednak współczesne realia – takie jak postępujący wzrost presji rolniczej, fragmentacja siedlisk, nowe choroby oraz migracje gatunków obcych – wymusiły zmianę myślenia. Dzisiejszy myśliwy, to coraz częściej osoba świadoma zależności ekologicznych, aktywnie współpracująca z rolnikami, leśnikami i naukowcami.

Naszym zadaniem jest dbałość o zrównoważony rozwój i funkcjonowanie środowiska przyrodniczego. Łowiectwo „siedliskowe”, to model gospodarki łowieckiej, który musi się
koncentrować na ochronie i odtwarzaniu naturalnych siedlisk dzikich zwierząt.

Opiekun krajobrazu

Tylko myśliwym zależy tworzeniu remiz śródpolnych, oczek wodnych, pasów ekologicznych, a także działaniach służących ochronie miejsc lęgowych. Myśliwy staje się tu nie tyle łowcą, ale również opiekunem krajobrazu, podejmującym decyzje w oparciu o monitoring populacji i długofalowe planowanie środowiskowe. Taka postawa pozwala zachować bioróżnorodność, przeciwdziałać degradacji środowiska i wspierać równowagę ekologiczną.

Przykłady praktycznego zastosowania łowiectwa „siedliskowego” pokazują jego wpływ na poprawę stanu przyrody. Działania jakie prowadzimy pokazują, że nowoczesne
łowiectwo jest ważnym narzędziem w aktywnej ochronie środowiska.

Jednym z najważniejszych osiągnięć naszego środowiska jest udział w restytucji żubra, sokoła wędrownego, bobra czy łosia. To dzięki determinacji myśliwych i wsparciu naukowców zdołaliśmy uratować te gatunki.

Fundament gospodarowania

W przypadku żubra kluczowe działania obejmowały właśnie kompleksową ochronę siedlisk. W tym zakładanie łąk oraz zimowe dokarmianie, co wspierało nie tylko żubra, ale także
całą bioróżnorodność.

Łowiectwo siedliskowe nie jest modą, ani teorią – to konieczność, wynikająca z głębokiego zrozumienia współczesnych wyzwań ekologicznych. Dzięki temu podejściu możliwe jest pogodzenie tradycji łowieckiej z potrzebą ochrony przyrody.

W czasach, gdy każda decyzja ma wpływ na stan środowiska nowoczesne łowiectwo może i powinno stać się fundamentem zrównoważonego gospodarowania przyrodą.

Co możemy zrobić?
– chronić zróżnicowany krajobraz,
– kontrolować populacje drapieżników,
– ograniczać dostęp kotów do terenów lęgowych,
– apelować o zmiany w prawie łowieckim.
Działajmy, zanim będzie za późno!

Jeśli w Waszym łowisku od wielu dziesięcioleci nie spotykacie kuropatw, to oznacza, że środowisko polne zostało zdewastowane i nie ma w nim miejsc, w których zwierzyna drobna może założyć gniazdo, wychować młode i znaleźć pożywienie i osłonę zimą.

Bez schronienia, bez wody, bez pokarmu – zwierzęta nie mają żadnych szans przeżycia. Wypuszczenie ich w takie siedlisko, to skazywanie ich na pewną śmierć.

Karma dla drapieżników

Powiedzmy to sobie jasno! Nawet ogromne kwoty przeznaczone na zakup kuropatw bez przygotowania siedliska nie przyniesie pozytywnego efektu. Monokultury, bez miedz, remiz śródpolnych, oczka wodnego – to prawdziwa pustynia!

Dlatego, zanim wpadniesz na genialny pomysł i wypuścisz kolejną partię wolierowych kuropatw, zbuduj im warunki do życia! Posadź remizy, stwórz miedze, wykop oczka wodne. Reintrodukcja, to proces – długi i żmudny! I zaczyna się od łopaty, a nie kupowania hodowlanych ptaków.

W Europie przeprowadzono wiele projektów odbudowy zwierzyny drobnej, które udowodniły, że jeśli zastosuje się odpowiednie praktyki, to po zaledwie czterech latach następuje 30-procentowy wzrost liczebności kuropatwy w środowisku rolniczym.

Wypuszczanie wolierowych ptaków to tak naprawdę najdroższa karma dla wszelkiej maści drapieżników. Wyrzucamy nasze pieniądze w błoto. Co gorsza, to też przyczyna jeszcze większej presji na ostatnie dzikie kuropatwy, które przetrwały w Waszych łowiskach.

Wypuszczanie kuropatw jest efektowne. Ładnie wygląda na filmach, na zdjęciach. Ale takie działanie nie ma nic wspólnego z ochroną tego gatunku. Tym bardziej jeśli robisz to jesienią, kiedy brakuje już naturalnych osłon i pożywienia. To nie ochrona, to naiwność!

W Europie myśliwi coraz skuteczniej walczą o bioróżnorodność. Najwyższy czas do nich dołączyć i zająć się, odtwarzaniem utraconych elementów w środowisku rolniczym, zamiast bawić się w „kupię i wypuszczę”.

Fundament, bez którego wszystko się wali

Kuropatwom należy  zapewnić naturalną osłonę i dostęp do owadów, które są źródłem białka w pierwszych dniach życia piskląt. To nie jest „widzimisię”, to biologia!

W wielu krajach Europy prowadzone są projekty poprawy środowiska kuropatwy szarej, których celem jest popularyzacja mechanizmów wypracowanych przez naukowców zajmujących się bioróżnorodnością środowiska rolniczego. Myśliwi w swoich łowiskach zakładają tak zwane „banki owadów”. To jeden z kluczowych elementów projektu, którego współautorem był brytyjski przyrodnik dr Dick Potts.

Przez większość swojej naukowej kariery, twierdził, że środowisko rolnicze należy traktować jako odrębną, samodzielną jednostkę przyrodniczą. Jego zdaniem, to środowisko, które wyodrębniło się na przestrzeni tysięcy lat działalności rolniczej człowieka i należy dziś do najbardziej zagrożonych ekosystemów…

Obszary rolnicze są narażone na niekorzystne działania, poprzez optymalizację produkcji, mechanizację, chemizację i gospodarkę wielkoobszarową. Kuropatwy to znakomite „narzędzie pomiaru” jakości środowiska rolniczego. Drastyczny spadek liczebności tego gatunku obserwowany w ostatnich dekadach w całej Europie pokrywa się z intensyfikacją produkcji rolniczej i był dowodem degradacji europejskiego rolnictwa i degradacji całego środowiska rolniczego.

Nie można oczekiwać poprawy liczebności kuropatw bez działań służących całemu środowisku. I odwrotnie – poprawa jakości środowiska znajduje swoje potwierdzenie w poprawie liczebności kuropatw. To prosta, brutalna prawda.

Osią tworzonych programów ochrony kuropatwy, była teoria „trzech nóg”. Potwierdza się, że tak jak do stabilnego ustawienia krzesła konieczne są przynajmniej trzy nogi, tak dla powodzenia jakiegokolwiek programu ochrony konieczne jest zapewnienie odpowiednich fundamentów:

1. Zapewnienie naturalnej osłony w czasie lęgów i wodzenia młodych.
2. Intensywna kontrola liczebności drapieżników – szczególnie wzmożona w okresie lęgowym.
3. Zapewnienie dostępu do owadów, stanowiących źródło białka w pierwszych dniach życia piskląt.

Pominięcie któregokolwiek z tych filarów prowadzi nieuchronnie do załamania populacji. To nie jest żadna filozofia, to zasady, której muszą przestrzegać myśliwi chcący ratować środowisko rolnicze!

Banki owadów

Wymienione zasady, realizowane w licznych projektach badawczych stanowią dowód słuszności tej metodologii. W przypadku kuropatwy najważniejszym elementem jest stworzenie „banków owadów”. Czyli warunków zapewniających kuropatwom (oraz dla wielu innym gatunkom ptaków) dostępu do naturalnej bazy żerowej w postaci owadów.

Idealny bank owadów to specjalnego rodzaju „miedza”, tworzona już na etapie orki. Powinna mieć około 3 metrów szerokości i wznosić się nad poziomem uprawy o około 40–50 centymetrów. Takie ukształtowanie powoduje, że obszar ten szybciej wysycha i szybciej się nagrzewa, a także zapewnia ochronę przed wiatrem i niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi.

Tego typu „miedze” powinny zostać umiejscowione na krawędziach upraw i bezwzględnie muszą pozostać wolne od wszelkiego rodzaju nawozów sztucznych, herbicydów i pestycydów. Myśliwi muszą je obsiewane specjalnie dobraną mieszanką traw i roślin polnych, które zapewniają owadom optymalne warunki siedliskowe.

Uzupełnieniem „banku owadów” są odpowiednio prowadzone pasy roślinności. Czyli fragmenty upraw (np. zbóż), które pozostawiamy na zimę i tym samym zapewniamy kuropatwom schronienie przed drapieżnikami i dostarczamy naturalnej karmy w postaci nasion.

Całkowita szerokość odpowiednio zagospodarowanej miedzy powinna wynosić 12 metrów, a w idealnych warunkach nawet 20 metrów. Brytyjskie doświadczenia wskazują, że im szersze są banki owadów, tym więcej dostarczać będą pokarmu i tym lepszą zapewniać będą ochronę przed drapieżnikami.

Polska droga

Europejskie projekty badawcze jednoznacznie wskazują, że miedze „produkujące” owady są kluczowe dla bioróżnorodności środowiska rolniczego. Dzisiaj rolnicy wylewają hektolitry środków, które zabijają owady, a w konsekwencji zabijają wszystkie ptaki, gady, płazy i ssaki!

Łąki kwiatowe, odłogowane fragmenty pól, gęsta sieć śródpolnych małych remiz, to były niegdyś stałe elementy krajobrazu rolniczego w Polsce. Myśliwi wracali z polowania ustrzelonymi kuropatwami, przepiórkami i zającami . Z czasem sielskie obrazy malowniczej mozaiki pól zastąpiły bezkresne oceany kukurydzy i  rzepaku…

Staliśmy się wydajni i nowocześni ale na polach nie ma kuropatw! Nie jesteśmy żadnym wyjątkiem – podobne zjawisko przeżyła cała Europa. Na szczęście niekorzystnym skutkom tego zjawiska można się przeciwstawić. Koła łowieckie mogą wydzierżawiać lub kupować jak najmniejsze działki – o szerokości kilkunastu metrów – które w całości można przekształcić w modelowe banki owadów.

Czy możliwe jest przeniesienie tych wszystkich pozytywnych doświadczeń na nasz grunt? Trudno powiedzieć, ale z pewnością warto podjąć wyzwanie i spróbować. Albo nadal udawać, że kupowanie i wypuszczanie ptaków to „ochrona”. Wybór należy do nas!

Wiosną przyroda budzi się do życia, a zwierzęta zostawiają po sobie więcej śladów niż zwykle.

Wypatrujcie ich uważnie i dajcie znać, co udało się Wam znaleźć!

KRS: 0000319773

Zapraszamy!

Zapraszamy na stoisko Polskiego Związku Łowieckiego

Jesteśmy tu i czekamy na Was! Do zobaczenia!